कानात आवाज येण्याची कारणे कोणती? उपचार आणि उपाय

🕒 5 minutes read

बाहेर कोणताही आवाज नसताना कानात शिट्टी, घंटा किंवा गुणगुण ऐकू येणे याला टिनिटस म्हणतात. वयामुळे कमी होणारे ऐकणे, मोठ्या आवाजाचा संपर्क, कानातला मळ, संसर्ग, काही औषधे आणि ताण ही सामान्य कारणे आहेत. पक्का इलाज नाही, पण त्रास कमी करता येतो; सुरुवात श्रवण चाचणीने करा.

रात्री घर शांत झाल्यावर अचानक कानात शिट्टी किंवा गुणगुण सुरू होते, आणि तुम्ही स्वतःलाच विचारता, “हे कशामुळे?” ऑफिसचा ताण, मोठ्या आवाजातला प्रवास किंवा वाढतं वय, काहीही कारण असू शकतं. टिनिटसची लक्षणे आणि उपचार सविस्तर वाचायचे असतील तर टिनिटस: लक्षणे, उपचार आणि श्रवणयंत्राची मदत हा लेख पाहा; इथे आधी कारणांची साधी यादी पाहूया.

या लेखात कानात आवाज येण्याची कारणे, डॉक्टरांकडे कधी जायचे, कोणते उपाय उपयोगी पडतात आणि भारतात श्रवण चाचणी व श्रवणयंत्राचा खर्च ₹ मध्ये किती येतो, हे सोप्या भाषेत दिले आहे.

सारांश

• कानात आवाज येणे अनेकदा दुसऱ्या कारणाचे लक्षण असते, स्वतः आजार नव्हे.
• WHO नुसार तीन महिन्यांपेक्षा कमी काळ टिकला तर तो “ॲक्युट”, जास्त टिकला तर “क्रॉनिक” मानला जातो.
• पक्का इलाज नाही आणि कोणतेही औषध परिणामकारक सिद्ध झालेले नाही, पण त्रास सांभाळता येतो.
• आधी श्रवण चाचणी करा; अचानक आवाज, वेदना किंवा चक्कर असेल तर आधी ENT डॉक्टरांना भेटा.
• Ear Solutions च्या साइटवर श्रवणयंत्राच्या किमती ₹24,999 पासून सुरू होतात.

कानात आवाज येणे म्हणजे नेमके काय होते?

WHO च्या मते टिनिटस म्हणजे बाहेर आवाज नसताना शिट्टी, घंटा, फुसफुस किंवा गुणगुण असा आवाज जाणवणे. तो सतत किंवा मधूनमधून येऊ शकतो, आणि प्रत्येकाला तो त्रासदायक वाटतोच असे नाही.

वय वाढते तसा तो जास्त दिसतो, कारण वयानुसार कमी ऐकू येणेही वाढते. त्रासदायक आवाजाबरोबर चिंता किंवा एकाग्रता कमी होणे असेल, तर त्याला WHO “टिनिटस डिसऑर्डर” म्हणते.

कानात आवाज येण्याची मुख्य कारणे कोणती?

कारण एकच नसते, आणि अनेकदा दोन-तीन गोष्टी एकत्र असतात. खालच्या तक्त्यात WHO ने सांगितलेली सामान्य कारणे आणि पुढचे योग्य पाऊल दिले आहे.

क्वचित शरीरातील रक्तप्रवाहासारख्या आवाजामुळेही असे वाटू शकते. आवाज हृदयाच्या ठोक्यांच्या तालात असेल, तर डॉक्टरांना तसे नक्की सांगा.

कॉफी, दारू आणि रोजच्या सवयींचा याच्याशी संबंध आहे का?

थोडाफार असू शकतो, पण निश्चित सांगता येत नाही. WHO नुसार धूम्रपान, दारू, लठ्ठपणा आणि कॅफिनचा टिनिटसशी संबंध असल्याचे मानले जाते, पण यावर एकमत नाही.

म्हणून कोणतीही सवय एकदम “दोषी” ठरवू नका. रात्री कॉफी किंवा दारू घेतल्यावर आवाज जास्त जाणवतो का, याची नोंद ठेवा. अशी नोंद डॉक्टर किंवा ऑडियोलॉजिस्टला नेमकी दिशा देते.

कोणत्या लक्षणांसाठी आधी डॉक्टरांकडे जावे?

WHO नुसार तीन परिस्थितींमध्ये वैद्यकीय सल्ला घ्यावा. अचानक आवाज सुरू होऊन त्याबरोबर कमी ऐकू येणे, चक्कर किंवा वेदना असेल; आवाज तीन महिन्यांपेक्षा जास्त टिकला असेल; किंवा तो तुमच्या रोजच्या जगण्यावर परिणाम करत असेल.

अशा वेळी दुकानात श्रवणयंत्र शोधण्याआधी ENT डॉक्टरांना दाखवा. ऑडियोलॉजिस्ट ऐकण्याची तपासणी करतात आणि उपकरणे बसवतात; कानाच्या आजाराचे निदान आणि उपचार डॉक्टर करतात.

कानात आवाज येत असेल तर कोणते उपाय आणि उपचार आहेत?

WHO ने कोणतेही औषध टिनिटसवर उपयुक्त असल्याचे सिद्ध झालेले नाही असे म्हटले आहे. पण त्रास कमी करणारे इतर मार्ग आहेत, आणि कारण तात्पुरते असेल (उदा. मळ) तर आवाज स्वतःच थांबू शकतो.

WHO च्या यादीत टिनिटस रिट्रेनिंग थेरपी आणि ध्वनी-थेरपीही आहे; ती तज्ज्ञाच्या सल्ल्याने करावी. घरी करता येणाऱ्या गोष्टी साध्या आहेत.

• मोठ्या आवाजापासून कान वाचवा आणि इअरफोनचा आवाज कमी ठेवा.
• झोपताना हलका “व्हाइट नॉइज” लावा; त्यामुळे आतला आवाज झाकला जाण्यास मदत होऊ शकते.
• झोपण्यापूर्वी कॉफी, दारू आणि जड व्यायाम टाळा, कारण त्यामुळे झोप बिघडू शकते.

कानातला आवाज ऐकण्याशी जोडलेला आहे का, हे तपासायचे आहे?

एक सोपी चाचणी तुमची ऐकण्याची पातळी दाखवते, आणि त्यावरून पुढचा मार्ग ठरवता येतो. चाचणी बुक करा किंवा श्रवणयंत्राच्या किमती आधी पाहा.

तुमची मोफत श्रवण चाचणी बुक करा | श्रवणयंत्राच्या किमती पाहा

श्रवणयंत्र कानातील आवाजावर मदत करू शकते का?

काही लोकांना, विशेषतः ज्यांना कमी ऐकू येते आणि टिनिटसही आहे त्यांना, हो. WHO म्हणते की श्रवणयंत्र टिनिटस आणि कमी ऐकू येणे असलेल्या काही लोकांना मदत करू शकते.

कारण सोपे आहे: श्रवणयंत्र बाहेरचे आवाज मोठे करते, त्यामुळे आतला आवाज कमी जाणवू शकतो. Ear Solutions च्या साइटनुसार काही आधुनिक श्रवणयंत्रांत शांत आवाज ऐकवणारे फीचर आणि टिनिटससाठी खास प्रोग्रामही असतात. ही मदत आहे, इलाज नाही, आणि प्रत्येकाला सारखा फायदा होईलच असे नाही.

टिनिटससाठी श्रवण चाचणीत काय होते?

चाचणीचे नाव प्युअर टोन ऑडिओमेट्री (PTA). प्रत्येक कान वेगवेगळा तपासला जातो, आणि निकाल ऑडिओग्रामवर आलेखाच्या रूपात दिसतो. तुम्ही आवाजरोधक खोलीत हेडफोन घालून बसता, वेगवेगळ्या पिच आणि आवाजाचे बीप ऐकू आल्यावर खूण करता.

Ear Solutions मध्ये ही चाचणी साधारण 20 ते 30 मिनिटे चालते आणि साइटवर ती मोफत म्हणून दिली आहे; तरीही अतिरिक्त तपासण्यांसाठी शुल्क आहे का ते क्लिनिकमध्ये विचारून घ्या. टिनिटस असलेल्यांसाठी ही PTA चाचणी तुम्हाला नकळत कमी झालेले ऐकणे दाखवू शकते, पण ती टिनिटसचे निदान करत नाही.

श्रवणयंत्राचा खर्च ₹ मध्ये किती येतो?

कानाच्या त्रासाने श्रवणयंत्र लागणार असेल, तर किंमत हा पुढचा प्रश्न असतो. Ear Solutions च्या किंमत पानावर याप्रमाणे श्रेणी दिल्या आहेत.

या किमती अंदाजे आहेत आणि पानावर “अंतिम किंमत कमी असू शकते” असेही म्हटले आहे. एका कानाची की दोन्ही कानांची किंमत आहे हे पानावर स्पष्ट नाही, म्हणून दोन्ही आकडे विचारा.

निष्कर्ष

कानात आवाज येण्याची कारणे अनेक आहेत, आणि बहुतेक वेळा ती वय, मोठा आवाज, मळ, संसर्ग, औषधे किंवा ताण यांच्याशी जोडलेली असतात. पक्का इलाज नसला तरी योग्य तपासणी, ENT डॉक्टरांचा सल्ला, ध्वनी-थेरपी, समुपदेशन आणि गरज पडल्यास श्रवणयंत्र यांनी त्रास सांभाळता येतो. आवाज अचानक सुरू झाला, वेदना किंवा चक्कर आली, किंवा तीन महिन्यांहून जास्त टिकला, तर आधी डॉक्टरांना दाखवा. बाकी वेळी श्रवण चाचणीपासून सुरुवात करा, निकाल ऑडियोलॉजिस्टकडून समजून घ्या आणि श्रवणयंत्राची किंमत ₹ मध्ये एका कानाची आणि दोन्ही कानांची, अशी विचारून घ्या.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

कानात आवाज येण्याची कारणे कोणती?

वयानुसार कमी ऐकू येणे, मोठ्या आवाजाचा संपर्क, कानातला मळ, संसर्ग, काही औषधे, डोके किंवा मानेला इजा आणि ताण ही सामान्य कारणे आहेत. अचूक कारण डॉक्टर तपासणीनंतरच सांगू शकतात.

कानात आवाज येणे कायमचे बरे होते का?

WHO नुसार पक्का इलाज नाही. तात्पुरते कारण असेल (उदा. मळ) तर काढल्यावर आवाज थांबू शकतो; क्रॉनिक टिनिटस सहसा जात नाही, पण सांभाळता येतो.

कानात आवाज येत असल्यास डॉक्टरांकडे कधी जावे?

आवाज अचानक सुरू झाला आणि त्याबरोबर कमी ऐकू येणे, चक्कर किंवा वेदना असेल, तो तीन महिन्यांपेक्षा जास्त टिकला असेल, किंवा रोजच्या जगण्यावर परिणाम करत असेल, तेव्हा डॉक्टरांकडे जा.

श्रवणयंत्र कानातील आवाजावर मदत करते का?

WHO नुसार श्रवणयंत्र टिनिटस आणि कमी ऐकू येणे असलेल्या काही लोकांना मदत करू शकते. ते इलाज नाही, आणि फायदा व्यक्तीनुसार वेगळा असतो.

भारतात श्रवणयंत्राची किंमत किती आहे?

Ear Solutions च्या साइटवर नमूद किमती ₹24,999 पासून ₹8,50,000 पर्यंत आहेत. अंतिम किंमत कमी असू शकते, म्हणून लेखी कोटेशन घ्या.